Op tijd komen - Te laat komen

Waarom komen mensen te laat op een bijeenkomst of vergadering ?

1. Niet kunnen stoppen. - Mensen komen te laat omdat ze niet kunnen stoppen met datgene waarmee ze bezig waren. Ze zitten in de 'flow' van een bezigheid, gaan er volledig in op, en willen er nog niet uitstappen. Wat ze nu doen is belangrijker - of leuker - dan wat daarna komt.  De bezigheid kan vanalles zijn, van werken in de tuin, muziceren, TV-kijken, een boek lezen, rusten. Stoppen is niet eenvoudig.
   
   De structuur van onze dagen is minder dan vroeger verdeeld in vaste blokken. We hebben meer vrijheid om zelf te kiezen wanneer we met iets beginnen, en wanneer we ermee stoppen. De dag is meer gestructureerd volgens de taken die we doen, dan volgens vaste tijdsblokken. Zelfs de dagelijkse trek naar het werk hoeft niet meer vast te liggen, want we werken in een systeem van glijdende uren. We kunnen wat langer werken als we dat wensen, of ook wat vroeger stoppen.
   
   Als we een indeling hanteren op basis van de taken die we te doen hebben, dan stoppen we pas als de taak afgewerkt is. Als de taak snel is afgewerkt, dan hebben we geluk, dan kunnen we wat vlugger met de volgende taak beginnen. 
   
   We kunnen de dag ook indelen volgens een vast ritme dat niét gekoppeld is aan de duurtijd van taken. Zoals op school. We werken tot de bel gaat. Als de taak nog niet klaar is, dan werken we verder nà de pauze. In een klooster is de dag (en de nacht !) ook volgens een vast rooster ingedeeld.
   
   Een dagindeling op basis van taken leidt tot een gevecht tegen de tijd. Als we snel werken - tegen de tijd - dan kunnen we méér doen. Of dan hebben we daarna wat tijd over om iets 'leuks' te doen. De tijd wordt een vijand, een stressfactor.
   
   Een dagindeling op basis van een vast ritme is geen gevecht met de tijd. Als de bel klinkt leggen we de pen neer. Na de pauze of na het gebed werken we verder. Deze indeling is zeldzaam geworden. Zelfs als we we zelf in alle vrijheid onze dag kunnen indelen, dan zullen we eerder kiezen om dat te doen op basis van de taken of aktiviteiten, dan wel op basis van vaste periodes of tijdsblokken.
   
   We zijn dus verleerd om te stoppen met ons werk. Ook al kan het heel heilzaam zijn om even te onderbreken. En en passant zijn we dus ook dikwijls te laat voor de volgende aktiviteit.
   
   
2. Niet willen stoppen. - Mensen komen te laat omdat ze geen tijd willen verliezen. Als ze te vroeg zouden aankomen, dan moeten ze enige tijd 'nutteloos' wachten, en tijd is zo kostbaar, er moet nog zoveel gedaan worden. Ze trachten dus om net op tijd te komen, dus eigenlijk een beetje te laat.
   
   Wie in deze gedachtengang wél enige tijd op voorhand aanwezig is, die geeft aan dat hij eigenlijk niet zo veel om handen heeft, blijkbaar tijd genoeg heeft. De drukdoende mensen zullen er dus wel voor zorgen om niet die indruk te wekken. Wie een beetje te laat toekomt op de vergadering is dus iemand die met belangrijke zaken bezig is. Dus : belangrijke mensen komen steeds te laat.
   
   Wie zichzelf belangrijk vindt zal dus ook weinig moeite doen om op tijd te komen. Die kan het zich veroorloven om de anderen te laten wachten, die zijn immers minder belangrijk.
   
   Vraag: hoe belangrijk vinden deze belangrijke mensen het dat de ànderen op tijd zijn ?

En toch is het mogelijk om op tijd te zijn. Om het vliegtuig te halen voor de reis naar het buitenland bijvoorbeeld. Waarom ? Omdat je hier niet 'wat later' kan toekomen. 'Te laat' betekent hier : totaal niets meer, alles kwijt. Tenzij je een eigen vliegtuig hebt...

Meer samen - meer apart

Ik zie twee blijkbaar tegenstrijdige bewegingen in de wereld van vandaag. Aan de ene kant wordt de wereld steeds meer een 'globale' wereld, maar aan de andere kant steeds meer 'individueel'.

1. Globaler.

• Alles is veel dichterbij: andere culturen, talen, gewoontes, eten en drinken. We kunnen alle dagen de hele wereld zien, horen, eten, en drinken. Ideeën verspreiden zich zeer snel, nieuws van overal is onmiddellijk beschikbaar. We kunnen via internet direct contact maken met mensen aan de andere kant van de wereld, bloggen, skypen, foto's tonen.
  
• In de meeste landen van Europa gebruiken we dezelfde munt, we bekijken tv-programma's van over de ganse wereld.
  
• Ook minder aangename zaken zijn heel dichtbij. Een financiële crisis in de VS treft bijna onmiddellijk ook vele andere landen. Op economisch vlak zijn we zeer sterk met elkaar verweven.
  
• We voelen ons ook meer dan vroeger één wereld: in goede en kwade zaken, we zitten allemaal in hetzelfde schuitje. Het veranderende klimaat, de economische en financiële problemen, we hebben echt het gevoel dat het iedereen treft. Als de olieprijs duizelingwekkend stijgt zoeken we in gans de wereld naar alternatieve energiebronnen. De banken hebben het vandaag lastig, overal.
  
• De verschillen tussen volkeren en landen verdwijnen meer en meer. We doen allemaal hetzelfde, we gedragen ons hetzelfde, steeds meer. En als er verschillen zijn - uiteraard - dan zijn ze grappig, ze vallen op. Zoniet willen we de verschillen kleiner maken, we willen niet anders zijn. Verschillen die nogal opvallen krijgen veel aandacht : China bijvoorbeeld, zo anders.
  

2. Individueler

• We bepalen zelf ons leven, en laten ons niet meer de weg wijzen door kerk of plaatselijke gewoontes.
  
• We willen ons ontplooien, onze persoonlijkheid ontwikkelen, onze talenten gebruiken. Dat willen we zelf doen.
  
• We streven persoonlijk geluk na, financieel, emotioneel, in relaties. Het belangrijkste in ons leven is dat we onszelf goed voelen, gelukkig voelen. De anderen komen daarbij toch wel op de tweede plaats.
  
• Dat individualistisch gedrag is - uiteraard - vooral zichtbaar in de relaties. De economische kant van de relaties wordt steeds belangrijker : heb ik er iets aan ? Wat haal ik er voor mij uit ? Het gevolg is dat we voor steeds méér zaken moeten betalen. Iets gratis en voor niets doen is uit de mode. Studenten gaan werken tijdens de vakantie, om geld te verdienen, meer niet.
  
• We willen meer, sneller, goedkoper, onder meer dankzij de technologie. Menselijke tussenkomst is vaak niet meer nodig, het is goedkoper zonder personeel, en de machine, de computer regelt het wel : bankieren, winkelen op internet. Dat past ook in de trend om onze eigen zin te doen, zonder beroep te moeten doen op andere mensen.
  

Twee tegengestelde krachten: méér eenheid, en toch méér apart. We zijn gedoemd om méér met elkaar rekening te houden want we beïnvloeden mekaar meer en meer. Maar aan de andere kant willen we meer onze eigen zin doen, zonder rekening te houden met de andere. Dat geeft natuurlijk moeilijkheden. We zien hoe moeilijk we het hebben in België om tot een consensus te komen. We zien hoe moeilijk het is om in de wereld gezamenlijk de crisis aan te pakken.

Het is zeker mogelijk om domeinen te vinden waar die twee krachten niet tegengesteld zijn. Er is plaats voor een gezonde globaliteit samen met een gezonde individualiteit. Laten we nadenken over manieren om die twee krachten positief te gebruiken. Ik ben ervan overtuigd dat ze niet tegengesteld moéten zijn.

Serieel en parallel

Ik lees enkele dagen geleden op de blog van Seth Godin een post getiteld 'Linear and parallel'. Hij verwijst naar de voordelen van een parallelle aanpak - voornamelijk in het zakendoen. Het voorbeeld bij uitstek is de encyclopie Wikipedia, die door honderden auteurs tegelijk bijgewerkt wordt. Of meer bij huis: een buffet kan je sneller laten verlopen als de gasten aan twee kanten van de tafel zich kunnen bedienen... of door een tweede tafel te plaatsen met de gerechten.

Met onze vriend Jean-Michel Cornu uit Fétigny heb ik hierover al enige keren interessante gesprekken gehad. Hij heeft het over twee soorten hersenen, twee soorten denken.

• Serieel (of lineair) is de meest bekende en ontwikkelde methode bij de mensheid. Het is gebonden aan onze wijze van communiceren, in woord en geschrift. Alle woorden komen één voor één na elkaar. Slechts één weg, één volgorde is mogelijk.
  
• Parallel denken doen we als we een stadsplan of een kaart bekijken en uitzoeken hoe langs welke weg we een doel kunnen bereiken.  Meerdere wegen zijn mogelijk, elk met voor- en nadelen.

Het parallel denken is onderontwikkeld bij de mensheid. Jean-Michel vergelijkt onze denkkracht in het parallelle denken met dat van de dieren, niet beter.

Ik stuurde de blogpost van Seth Godin naar Jean-Michel. In zijn reactie verwijst hij naar deze video (zie hieronder) waarin mevrouw Jill Bolte Taylor - befaamde hersenspecialist - vertelt over de beroerte (in de hersenen) die haar jaren geleden getroffen heeft. Die beroerte was blijkbaar niet plots opgetreden, zodat ze heel bewust enige tijd (uren?) kon ervaren wat er met haar gebeurde. Ze zegt dat de hersenen uit twee delen bestaan (linkse en rechtse helft), met elk een totaal eigen functie en werking. Inderdaad, de rechtse helft denkt parallel, de linkse helft serieel. Zij beschrijft in detail wat het effect is als slechts één van beide werkt, in haar geval de parallelle kant. De video is Frans ondertiteld en Engels gesproken.

Jill Bolte Taylor, sous-titre français
by postatheisme

Op dit ogenblik ben ik het boek 'NU' van Eckhart Tolle (website) aan het lezen. Tolle pleit in dit boek om ons verstand regelmatig los te laten en niet meer te laten werken. Regelmatig moeten we boven ons dagelijks denken uitstijgen en de problemen van gisteren en morgen loslaten. De meesten kunnen dit slechts enkele seconden, heel sporadisch, bij unieke ervaringen van schoonheid (in de natuur bijvoorbeeld). Die ervaringen geven echter aan dat het loslaten van ons voortdurende denken ons in een totaal ander bewustzijn brengt. 

Tolle schreef de eerste versie van dit boek in de jaren '70, de hernieuwde versie is van net voor deze eeuw.  Wat hij beschrijft is wat Jill Bolte aan de lijve heeft meegemaakt en wetenschappelijk onderbouwt. Als uitsluitend de rechtse hersenen - de parallelle - aan het werk zijn, dan is er geen verleden en toekomst, enkel heden. Er is een ervaring van eenheid met alles rondom, een ervaring van energie waarvan je deel uitmaakt, een ervaring van geluk - nirvana, is het woord dat ze gebruikt - , een volledig afwezig zijn van problemen en emotionele ballast. Natuurlijk gaat het niet zonder de andere hersenhelft: Jill Bolte kon eigenlijk niet meer lezen, de woorden die ze sprak bleken alleen dwaze klanken te zijn, de grens tussen haar en de omwereld was wazig geworden...

Georganiseerde plundering

In Washington (en niet alleen daar) woedt vandaag de discussie over de gigantische bonussen die werden uitbetaald aan de directie van de verzekeringsfirma AIG, nadat de Amerikaanse staat enkele maanden geleden met miljarden dollars ondersteuning de ondergang van de firma had vermeden. Belastinggeld dat uiteindelijk gebruikt wordt om de boosdoeners een vette bonus te betalen. Lastige dagen voor Obama !

Umair Haque, in zijn blog op Harvard Business, heeft een duidelijk standpunt : laat AIG failliet gaan! Bij het begin van de crisis enige maanden geleden werd deze optie afgevoerd omdat het de ineenstorting zou betekenen van het ganse financiële systeem. Het zou een catastrofe betekenen.

Umair Haque spreekt echter over georganiseerde plundering in het kwadraat als hij het gedrag beschrijft van de financiële instellingen die hun risico's verzekeren bij AIG.

• Finaal ligt het risico van het faillissement van een bank bij de overheid. Dit is de laatste maanden perfect bewezen: een (grote) bank moet gered worden om een totale ineenstorting van het systeem te vermijden. Een aantal banken hebben grote winsten gemaakt gebaseerd op speculatie en al te grote risico's. Zolang het goed ging was er geen probleem. Als het mislukt - zoals vandaag - dan komt de overheid ter hulp, ze kan niet anders. Sommige bankiers hebben risico's genomen in de wetenschap dat ze nooit konden verliezen. Georganiseerde plundering. Umair Haque verwijst hier naar het artikel in The New York Times van David Leonhardt, The Looting of America's Coffers. De overheid is de ultieme verzekering bij overlijden.
  
• Daar bovenop komt AIG als verzekeringsmaatschappij in het spel. Extra risico's kunnen nu genomen worden, the sky is the limit. Als AIG het niet verzekert, dan is het de overheid.

Haque eindigt met woorden die zeer bitter zijn. 

'Wow, what a surprise. Socialism for the rich, capitalism for the poor.

It's time for a better kind of economy, based on a more constructive kind of capitalism. Capitalism 1.0 has produced systemic crises of exploitation, conflict, stagnation and nihilism across industries. Looting is just a financial subset fo these.

After all - banks only looted their depositors. But Corporate America has been busy looting our environment, communities, health and happiness for decades.'

Ik onthou alvast twee dingen hier:

• De overheid mag zich enkel garant stellen voor de basis-activiteiten van een bank: deposito's, sparen, lenen. Al het andere is speculatie en mag niet door haar gewaarborgd worden. Al dat andere mag ook niet meer door een bank gedaan worden. Zoals vroeger... Het verbod voor banken om zich met meer lucratieve zaken in te laten is in de VS in de jaren '90 opgeheven door Bill Clinton ...
  
• Vandaag is er overal afkeer en walging tegenover de uitwassen van het kapitalisme, vooral in de VS. Er wordt nagedacht over hoe het anders kan, anders moet, in een land waar het kapitalisme werd verafgood. Ik hoop en verwacht dat we nog interessante dingen gaan meemaken.
  

Bidden

'Bidden is geen spreken tot God, hij heeft het allemaal al uit den treure gehoord. Bidden is zwijgen met God. Naast Hem op de heuvel zitten en met hem wenen over de stad. 's Nachts 'op enen berg met Hem alleen', overdag met hem weer het drukke dal der mensen in.

Elke avond de Schrift lezen tot je een zinnetje vindt dat je aanspreekt. Dat je door hem persoonlijk tot jou gericht weet. Dat even zo ervaren. En het optekenen.'

Luc Versteylen in Om te genieten moet je betalen, blz. 145.

Zegenen

Gisterenavond wijdde Luc Devisscher van KBS Vlaanderen ons verder in in twee psalmen, onder andere psalm 103.

In de originele tekst van deze psalm staat er verschillende keren een oproep om God te zegenen. In de meeste vertalingen wordt dit anders vertaald, als prijzen of loven.

Het is inderdaad een vreemde zaak, als wij mensen nu al uitgenodigd worden om God te zegenen. Normaal is het toch omgekeerd?

Ik dacht terug aan boek van Luc Versteylen, Om te genieten moet je betalen (1991). Hij vertelt zo'n mooie dingen over de zegen, over het zegenen. In dit kader herinnerde ik me: ... Alsof zegenen enkel iets voor priesters is. Weinig leken beseffen dat zegenen het eerste sacrament is dat zij van de priesters zullen overnemen. (p. 160)

Inderdaad, we zegenen onze maaltijd, we zegenen ons kinderen als ze gaan slapen of vertrekken voor een belangrijke tocht. Hoewel, we spreken de zegen uit, maar vragen dat God zegent.

Een zegen uit het boek van Versteylen (p. 168) neem ik hier graag over. In plaats van de ik-vorm die hij gebruikt - als priester - schrijf ik God. Het is de zegening van een jongeman.

Moge God je ogen zegenen,

dat je er veel mensen graag mee zou mogen zien,

vooral ooit de allerliefste van je leven,

levenslang.

Moge God je oren zegenen,

dat je er op tijd lieve woorden mee mag horen,

woorden van bemoediging wanneer je het kwaad hebt,

woorden van troost wanneer je verdriet hebt,

woorden van bewondering wanneer je het goed gedaan hebt,

en dat je er ook mee zou mogen horen

het hulpgeroep van de mensen rondom jou, 

vooral het geluidloze.

Moge God je mond zegenen

dat je er lief mee zou mogen zijn,

lief en teder,

dat je er woorden van kracht en troost en bewondering mee zou mogen spreken,

en dat je er veel mee zou mogen lachen.

Moge God je handen zegenen,

dat je ze zou mogen sluiten om degenen van wie je houdt,

dat je er meer mee zou mogen genezen dan kwetsen,

meer mee zou mogen strelen dan striemen

en dat je ze ook op tijd zou mogen opendoen

om het beste weg te geven van jezelf.

Moge God je voeten zegenen,

dat je ermee zou mogen gaan naar de plaatsen waar je graag naartoe gaat

en waar de mensen je graag zien komen,

maar dat je er ook mee zou mogen gaan naar de plaatsen waar je niet graag naartoe gaat,

maar waar de mensen je nodig hebben.

Moge God heel je lichaam zegenen,

dat het een teken mag zijn van liefde en tederheid voor heel veel mensen,

maar vooral toch voor de allerliefste van je leven,

levenslang.

Zorg

Ze zijn de hele dag met je bezig, maar geen mens ziet naar je om.

Deze zin in Mensen Onderweg van maart als titel boven een artikel van Harry Spee was als een haak waaraan ik bleef hangen. Enkele jaren geleden was mijn vader een week of twee opgenomen in het ziekenhuis voor een longontsteking. Hij was er in tientallen jaren niet meer geweest. Het viel hem zo sterk op dat het personeel erg druk bezig was, maar nauwelijks tijd had voor de zieken.

In het artikel schrijft Spee over de presentievisie van Andries Baart (zie foto), hoogleraar aan de universiteit van Utrecht. Zéér interessant !

Presentie tegenover interventie

Interventie:

• ingrijpen
  
• planmatig
  
• berekend
  
• methodisch
  
• efficiënt
  
• probleemoplossend
  
• DOEN
  

Presentie:

• relatie
  
• er zijn voor de ander
  
• erkenning van waardigheid
  
• ruimte bieden
  
• verbondenheid
  
• niet afschrijven
• de zieke is een mens, geen probleem
• nabij ZIJN
  

In de parabel van De Barmhartige Samaritaan gaan de priester en leviet in een boog omheen de halfdode man. Zij stellen zich functioneel op,  oordelen dat zij niet de gepaste functie hebben om iets te doen. De Samaritaan is ook geen dokter, maar hij gaat naar de gewonde toe als mens, met enkel de middelen die hij heeft op dat ogenblik, wat wijn en olie.

Zal de zorg meer en meer een functionele aangelegenheid worden? Alleen wie de juiste opleiding en functie heeft kan zorgen toedienen? Omdat we een professionele aanpak willen? Of omdat we het appèl om te zorgen dat naar ons kan komen willen ontwijken zoals de leviet en de priester? Omdat we veronderstellen dat we onbekwaam zijn om te zorgen ? Of omdat we het verleerd zijn om te zorgen, niet willen zorgen.

Wat is de finaliteit van de zorg, vraagt Spee zich af, als ze louter functioneel is? Als ze overgelaten is aan functionarissen, van 9 tot 5?

We vergeten dat we zijn geworden wie we zijn dankzij de ontelbare zorgen van ouders, leraars, familie, vrienden... Gratis en met een hart.